Εισηγητές: Γιώργος Αγγελόπουλος, Λάζαρος Πετρομελίδης, Κώστας Τσιτσελίκης
Η έκδοση αυτή στοχεύει στην παράλληλη εξέταση δύο φαινομένων κρίσιμων κατά την πρόσφατη ελληνική ιστορία, τα οποία έχουν έως τώρα αντιμετωπισθεί αποσπασματικά και ξεχωριστά το ένα από το άλλο. Αφορούν κοινωνικές ομάδες, οι οποίες φέρουν το στίγμα της ετερότητας. Με επίκεντρο το ζήτημα της εγκατάστασης νέων μεταναστευτικών πληθυσμών μετά το 1990, αλλά και της εξάλειψης των διακρίσεων εις βάρος των εθνογλωσσικών ή θρησκευτικών μειονοτήτων του ελληνικού χώρου, εξελίσσεται μια δημόσια αντιπαράθεση σχετικά με ένα νέο ορισμό της έννοιας του πολίτη, καθώς το πρότυπο της πολιτισμικής ομοιογένειας δεν ανταποκρίνεται στα σύγχρονα δεδομένα.
Στο κέντρο της ανάλυσης του συλλογικού τόμου βρίσκεται αφενός ο λόγος: τόσο ο λόγος για τους μετανάστες και τις μειονότητες – θεσμικός, πολιτικός, επιστημονικός, ο δημόσιος λόγος εν γένει –, όσο και εκείνος που τα ίδια τα υποκείμενα αρθρώνουν γύρω από ατομικά και συλλογικά διακυβεύματα. Αφετέρου, οι πολιτικές, οι οποίες αντανακλούν και αναπαράγουν τον κυρίαρχο λόγο, με απτές συνέπειες για τη ζωή και την κοινωνική ένταξη των μεταναστών και των μειονοτήτων.
Τα ερωτήματα στα οποία επιχειρείται να δοθεί απάντηση μέσα από τη διεπιστημονική έρευνα είναι η (αν)αντιστοιχία λόγου και πολιτικών, τα στερεότυπα, οι σιωπές και οι αντιφάσεις του δημόσιου λόγου απέναντι σε όσους δεν ανταποκρίνονται στο εθνικό πρότυπο του ελληνόφωνου, ορθόδοξου «Έλληνα το γένος», οι πολιτικές της ιθαγένειας, ο ρόλος του κράτους και της «κοινωνίας πολιτών» στη συγκρότηση νέων ταυτοτήτων, ο ρόλος των επιστημονικών μελετών στην πρόσληψη των κοινωνικών μετασχηματισμών, τέλος οι διαδρομές ένταξης ή αποκλεισμού, συμμετοχής και αυτοοργάνωσης των μεταναστευτικών και μειονοτικών ομάδων.
